"Nog één zo'n overwinning en ik ben verloren": verzuchtte Pyrrhus, de koning van Epirus, na een overwinning op de Romeinen. Hoe langer het duurt, hoe meer ik geloof dat de overwinning van het Brexit-kamp ook een Pyrrhus-overwinning kan zijn. En alhoewel ik geen voorspelling meer durf te maken (deze week zat ik er flink naast), denk ik wel dat er een aantal scenario's te bedenken zijn waarbij een Brexit niet hoeft plaats te vinden.

Belangrijkste reden: het land van melk en honing dat de Brexiteers beloofden blijkt een sprookje. De nationalisten hebben zichzelf in de voet geschoten. Het idee dat een vertrek uit de EU zou leiden tot een krachtig herstel van Groot-Britannie als natiestaat blijkt fantasie. Groot-Brittannië als natiestaat dreigt juist uit elkaar te vallen in plaats van een glorieus herstel door te maken. Met dank aan de nationalisten; is het geen paradox? 

Tegelijk komen de weggewuifde argumenten tegen een Brexit uit. Een paar dagen na het referendum lijken de nationalisten die wilden wegbreken van de EU namelijk in een spiraal terecht gekomen. Beloftes over de NHS en immigratie worden ingeslikt wegens onrealistisch en onhaalbaar. Schotland zal mogelijk een tweede referendum organiseren om onafhankelijk te worden. De EU geeft Groot-Britannie niet dezelfde status als Noorwegen. In Ierland loopt de spanning op. Spanje wil Gibraltar terug. Demonstraties worden verwacht in Londen. Op de beurzen is $2000 miljard dollar verdampt. De pond staat op haar laagste punt sinds 1985. Er zijn inmiddels daadwerkelijk bedrijven die hun fabrieken en kantoren willen verplaatsen. De Londense City blijkt amper levensvatbaar zonder 'bank passport'. Etcetera, etcetera. Het lijkt erop dat Groot-Britannie ontwaakt en ziet dat het geen bangmakerij was. Maar is er nog een weg terug? 

Wat een gezellige gezichten van Boris Johnson en Michael Gove na hun Brexit-overwinning. 

Wat een gezellige gezichten van Boris Johnson en Michael Gove na hun Brexit-overwinning. 

1. Van uitstel komt afstel. Er is maar één manier om de scheiding tussen het VK en de EU vorm te geven: de scheidingspapieren tekenen. Dat gebeurt door een brief van de Britse premier (Cameron of wie dan ook) te sturen naar de president van de Europese Raad (Tusk). Bij het vertrek van Cameron heeft hij aangegeven dat het inroepen van artikel 50 (het scheidingsartikel) een klusje is voor zijn opvolger. De Britten vertragen dus nú al. En van uitstel komt mogelijk.. 

Enfin, hieronder is dat perfect uitgeschreven door een commenter van the Guardian:

klik erop voor een vergroting

2. Nieuwe verkiezingen. Het vertrek van David Cameron heeft niet geleid tot het uitschrijven van nieuwe verkiezingen. Maar ook bij de Labour-partij spelen problemen. Aanvoerder Jeremy Corbyn ligt onder vuur en zal een motie van wantrouwen aan zijn broek krijgen. Niet zo gek nu steeds duidelijk wordt dat hij de Remain-campagne heeft ondermijnd. Wat zal er gebeuren zodra zowel Labour als de Conservatieven van leider wisselen? Het is niet onwaarschijnlijk dat het zal leiden tot de roep om een vernieuwd kiezersmandaat. Zeker wanneer grote beslissingen gemaakt zullen moeten worden over de eenheid van Groot-Britannie, begrotingsaanpassingen, constitutionele aanpassingen wat betreft de verhoudingen binnen het koninkrijk en de inzet van de onderhandelingen over talloze nieuwe wetten, verdragen en lidmaatschappen. Brexit zal dan onderdeel worden van een verkiezingscampagne.

3. Een tweede referendum. Er is een grote roep om een tweede referendum. Inmiddels heeft een petitie daartoe al 2,8 miljoen handtekeningen gekregen. Het is daarmee nu al meest getekende petitie gericht aan het parlement online ooit. Er zal vrijwel zeker een debat over volgen in het Lagerhuis. Maar, hoe groot is de kans nu? David Cameron zei al: je kunt van een referendum geen neverendum maken. Er zijn twee scenario's. Één: de overwinning van het Brexit-kamp wordt als te klein gezien (denk aan Farage, die een uitslag van 52-48, maar dan andersom, reden vond tot een tweede referendum). Na (stille) onderhandelingen met de EU legt men het resultaat opnieuw voor aan de kiezer. Twee: na verkiezingen komt een coalitie aan de macht of een andere partij en die leggen de vraag opnieuw voor aan de kiezer. Onwaarschijnlijk? Vertel dat de Denen maar. Zij stemden in een referendum in 1992 tegen het Verdrag van Maastricht (de bron van het kwaad volgens het Brexit-kamp). Na onderhandelingen en een aantal opt-outs stemden de Denen in 1993 vervolgens voor in een tweede referendum.

Comment